Ví dụ, theo AMA tạp chí "American Journal of the Medical Sciences"
sẽ được viết là "Am J Med Sci";
theo IEEE tạp chí "Vietnam Journal
of Science and Technology" được viết là "Vietnam J. Sci. Technol.".
Vậy tên của tạp chí khoa học được
viết tắt như thế nào, có theo quy tắc chung không? Câu trả lời là có, cách viết
tắt tên của tạp chí khoa học (và rộng ra là các ấn phẩm khoa học như sách, kỷ yếu
hội thảo…) thống nhất tuân theo tiêu chuẩn ISO
4:1997 - Information and documentation - Rules for the abbreviation of title
words and titles of publications (link).
Tiêu chuẩn này của ISO cũng đã được Việt Nam cập nhật thành Tiêu chuẩn quốc gia
TCVN 11269:2015 (ISO 4:1997) - Thông tin
và tư liệu - Quy tắc viết tắt các từ trong nhan đề và nhan đề của xuất bản phẩm
(link).
Một số quy tắc chính của ISO 4:1997
- Phương pháp viết tắt chủ yếu là
cắt bớt chữ cái, ví dụ: International = Int., Environmental = Env., Science = Sci.
- Phương pháp lược bỏ nguyên âm gặp
ở một số ngôn ngữ, ví dụ: Zeitung = Ztg., konyvtar = kvt.
- Việc chỉ giữ lại 1 chữ cái áp dụng
hạn chế cho các từ chỉ thể loại phổ biến, ví dụ: Journal= J.
- Các chữ viết tắt thường có dấu
chấm đi sau, tuy nhiên, một số trường hợp quy định không có dấu chấm.
- Nhan đề chỉ một từ đơn (có thể
có mạo từ hoặc giới từ) không được viết tắt, ví dụ: Nature
- Tên cá nhân không được viết tắt;
tên các địa danh có thể được viết tắt, ví dụ: Southampton = Southampt., Sydney
= Syd.
- Mạo từ, liên từ và giới từ bị
lược bỏ, trừ các giới từ, mạo từ là những phần tích hợp của tên cá nhân, địa
danh hoặc thành ngữ như “in vivo” và “in vitro” hoặc đặc thù ngôn ngữ; ví dụ: The
New Hungarian Quarterly = New Hung. Q., Los Alamos Science = Los Alamos Sci., Applied
in vitro Toxicology = Appl. in vitro Toxicol.
- Từ viết tắt, nhóm chữ viết tắt
bằng chữ cái đầu trong nhan đề cần được giữ lại; ví dụ: Journal of ASEAN
Studies = J ASEAN Stud
Đối với những ai sử dụng các phần
mềm quản lý trích dẫn và tài liệu tham khảo như EndNote, Zotero… hay chức năng
References trong MS Word thì hầu như không phải quan tâm quy tắc viết tắt tên tạp
chí, vì sẽ được tự động chuyển đổi khi nhập tên đầy đủ hoặc xuất ra từ dữ liệu
nguồn. Tuy nhiên, với người dùng làm thủ công, hoặc với những từ ngữ đặc thù trong
ngôn ngữ quốc gia thì cần nắm quy tắc theo ISO 4 để viết đúng.
Trung tâm quốc tế ISSN (ISSN
International Network), được ISO chỉ định làm cơ quan đăng ký cho ISO 4, duy
trì và cập nhật các chữ viết tắt chuẩn cho các từ trong tiêu đề tạp chí, theo
nhiều ngôn ngữ khác nhau, được gọi là “Danh sách các chữ viết tắt trong tiêu đề”
(LTWA: List of Title Word Abbreviations) (xem https://www.issn.org/services/online-services/access-to-the-ltwa/)
Các tạp chí thường cung cấp định
dạng trích dẫn cho mỗi bài báo theo các kiểu trích dẫn ở mục "Cite this
article" hay "How to cite", trong đó có tên viết tắt chuẩn của tạp
chí. Một số website hỗ trợ tạo ra tên viết tắt tạp chí từ tên đầy đủ, ví dụ https://marcinwrochna.github.io/abbrevIso.
Nhận xét
Đăng nhận xét