Góc chia sẻ thông tin khoa học và giáo dục

Chỉ số rủi ro liêm chính nghiên cứu (Research Integrity Risk Index,  RI² ) sơ bộ năm 2026 vừa được GS. Lokman I. Meho (American University of Beirut) tính toán và công bố với số liệu có đến tháng 9/2026. Kỳ này, chỉ số  RI²  4 thành phần được áp dụng như đã tính cho năm 2025 và công bố vào hồi tháng 6/2026 (xem tại đây ). Có một số thay đổi về cảnh báo rủi ro vi phạm liêm chính trong công bố khoa học của các CSGDĐH toàn cầu và Việt Nam.

Ngày càng phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến liêm chính học thuật trong công bố khoa học. Một số mô hình lượng giá rủi ro liêm chính nghiên cứu đã được phát triển nhằm đưa ra cảnh báo cho các CSGDĐH từ dữ liệu về công bố khoa học. Năm 2025, GS. Lokman I. Meho (American University of Beirut) đề xuất và công bố chỉ số  RI 2  (Research Integrity Risk Index), lần lượt được cải tiến từ 2 lên 3 rồi 4 chỉ số thành phần (xem các bài trên blog này ). Tháng 3/2026, SCImago - tổ chức vốn nổi tiếng về xếp hạng tạp chí và sau đó là xếp hạng đại học - cũng dã phát triển chỉ số IRIS (Indicators of Research Integrity Risk). Với lợi thể về dữ liệu công bố đồ sộ của mình, IRIS của SCImago khá chi tiết và hiện đã áp dụng cho 5491 CSGDĐH toàn cầu.

Tháng 6/2025, GS. Lokman I. Meho ở American University of Beirut đã phát triển và công bố Chỉ số Rủi ro Liêm chính nghiên cứu (Research Integrity Risk Index,  RI 2 ) để phân hạng và cảnh báo cấp độ rủi ro vi phạm liêm chính trong công bố khoa học của các CSGDĐH toàn cầu. Từ chỉ số ban đầu chỉ gồm 2 thành phần, tháng 9/2025  RI 2  được điều chỉnh gồm 3 thành phần. Đến nay, tháng 6/2026, nhóm nghiên cứu đã tiếp tục cải tiên phiên bản  RI 2  gồm 4 thành phần và công bố kết quả xếp hạng rủi ro theo chỉ số mới này cho năm 2025.

Cơ sở dữ liệu Báo cáo tạp chí săn mồi ( Predatory Reports ) của Cabells – một công ty dịch vụ thông tin có trụ sở tại Mỹ - đã bao gồm hơn 20.000 tạp chí, tăng hơn 300% kể từ khi ra mắt vào năm 2017. Sau khi đạt mốc 10.000 vào năm 2019 và  15.000 vào năm 2021 , việc nâng cấp công nghệ quản trị cơ sở dữ liệu đã cho phép bổ sung thêm nhiều tạp chí trong những tháng gần đây, đưa Predatory Reports lên cột mốc mới.

Chỉ số rủi ro liêm chính nghiên cứu RI²  (Research Integrity Risk Index) vừa được cập nhật với dữ liệu đến 31/12/2025. Theo đó, có 2120 CSGDĐH từ 93 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới có tên trong danh sách cảnh báo với 5 mức rủi ro về liêm chính nghiên cứu khác nhau. Số CSGDĐH Việt Nam được cảnh báo đã tăng lên 10, so với 8 trong lần công bố tháng 9/2025 và các chỉ số  RI²  cũng thay đổi.  

Trong kỳ cập nhật tháng 11/2025 của Clarivate, tạp chí Science of the Total Environment (ISSN 0048-9697, 1879-1026) của Nhà xuất bản Elsevier đã bị loại khỏi danh mục Web of Science (tạp chí thuộc SCIE) do các bất thường về quy trình xuất bản. Đây là 1 trong 15 tạp chí có số lượng bài báo xuất bản nhiều nhất trên toàn cầu. Nhà xuất bản Elsevier của ấn phẩm này có biên lợi nhuận 38%, đạt 1,5 tỷ đô la vào năm 2024.

Tháng 6/2025, Chỉ số Rủi ro Liêm chính nghiên cứu (Research Integrity Risk Index, RI2) do GS. Lokman I. Meho (American University of Beirut) đề xuất và công bố đã được đón nhận tích cực vì nó phản ánh và xếp hạng các cơ sở nghiên cứu về tình trạng bài báo khoa học bị rút (retraction) và đăng trên các tạp chí bị ra khỏi các danh mục uy tín (Scopus, WoS) do vi phạm liêm chính. Tháng 9/2025, Chỉ số này đã được tác giả điều chỉnh với việc bổ sung thêm 1 tham số thành phần thứ ba liên quan đến tự trích dẫn.

Cuối tháng 6 này, Clarivate sẽ phát hành Báo cáo Trích dẫn tạp chí năm 2025 (Journal Citation Reports - JCR 2025), trong đó thông tin được mong đợi là chỉ số JIF mới của các tạp chí chỉ mục trong WoS Core Collection. Đ úng dịp kỷ niệm 50 năm dữ liệu JCR, theo  Clarivate,  JCR 2025 sẽ có một thay đổi quan trọng là loại các trích dẫn đến và từ các công bố đã bị rút lại khi tính toán JIF 2024 nhằm hỗ trợ cho tính liêm chính nghiên cứu.

Trong bối cảnh số bài báo khoa học bị rút (retraction) và bài báo đăng trên các tạp chí bị ra khỏi (delisted) các danh mục uy tín (Scopus, WoS) do vi phạm liêm chính nghiên cứu ngày càng tăng, GS. Lokman I. Meho (American University of Beirut) đã đề xuất một chỉ số xếp hạng mới phản ánh vấn đề này đối với các cơ sở nghiên cứu. Chỉ số có tên là Chỉ số Rủi ro Liêm chính nghiên cứu (Research Integrity Risk Index,  RI² ).   

Tháng 6 hàng năm, Clarivate sẽ công bố Báo cáo Trích dẫn Tạp chí (Journal Citation Reports, JCR), trong đó thông tin được chờ đón nhất là Chỉ số tác động ( JIF) của các tạp chí được chỉ mục trong Web of Science Core Collection. Trước thềm công bố JCR 2025, ngày 15/5/2025,  TS. Nandita Quaderi - Phó Chủ tịch cấp cao & Tổng biên tập, Web of Science  đã có bài viết giới thiệu điểm mới của JCR năm nay:  từ năm 2025, các trích dẫn   đến và từ các  bài báo đ ã  bị rút sẽ không còn được tính vào  JIF . Dưới đây là nội dung bài viết của