Trong bối cảnh số bài báo khoa học bị rút (retraction) và bài báo đăng trên các tạp chí bị ra khỏi (delisted) các danh mục uy tín (Scopus, WoS) do vi phạm liêm chính nghiên cứu ngày càng tăng, GS. Lokman I. Meho (American University of Beirut) đã đề xuất một chỉ số xếp hạng mới phản ánh vấn đề này đối với các cơ sở nghiên cứu. Chỉ số có tên là Chỉ số Rủi ro Liêm chính nghiên cứu (Research Integrity Risk Index, RI²).
Chỉ số RI² đánh giá các cơ sở nghiên cứu dựa trên hai tiêu chí có thể xác minh được: tỷ lệ bài báo khoa học bị rút và tỷ lệ bài báo đăng trên các tạp chí bị loại khỏi danh mục. Các cơ sở nghiên cứu được chấm điểm bằng thang điểm định chuẩn toàn cầu, được chuẩn hóa theo quy mô và được phân loại thành các cấp rủi ro cố định để diễn giải nhất quán và minh bạch. Chỉ số RI² được tính toán dựa trên dữ liệu công khai, khách quan và phân loại các cơ sở nghiên cứu theo 5 cấp độ, từ “Rủi ro thấp” đến “Báo động đỏ”.
|
Cấp rủi ro RI2
|
Khoảng điểm RI2 (6/2025)
|
Diễn giải
|
|
Báo
động đỏ
|
RI² ≥ 0.252
|
Rất bất thường;
rủi ro liêm chính có tính hệ thống (Extreme anomalies; systemic integrity
risk)
|
|
Rủi
ro cao
|
RI² ≥ 0.174 và < 0.252
|
Lệch chuẩn
đáng kể so với chuẩn mực toàn cầu (Significant deviation from global norms)
|
|
Cần
giám sát
|
RI² ≥ 0.099 và < 0.174
|
Rủi ro trung
bình; quan ngại chỉ mới nổi lên (Moderately elevated risk; emerging concerns)
|
|
Biến
thiên thông thường
|
RI² ≥ 0.049 và < 0.099
|
Nằm trong biến
thiên toàn cầu dự kiến (Within expected global variance)
|
|
Rủi ro thấp
|
RI² < 0.049
|
Tuân thủ chặt
chẽ chuẩn mực liêm chính công bố (Strong adherence to publishing integrity
norms)
|
Chỉ số này được đánh giá là bước tiến tích cực, giúp các bảng xếp hạng đại học - vốn thường nhấn mạnh số lượng bài báo và số trích dẫn - chuyển hướng sang đánh giá tính liêm chính và chất lượng thực sự của nghiên cứu. Chỉ số RI² được xem là nỗ lực cần thiết nhằm điều chỉnh lại hệ thống xếp hạng đại học đã bị biến tướng bởi cuộc chạy đua số lượng công bố để thăng hạng thay vì chú trọng đến giá trị học thuật thực chất.
Bảng xếp hạng cơ cở nghiên cứu theo chỉ số RI² đầu tiên (6/2025) - gồm 1500 cơ sở - phản ánh dữ liệu đến giữa năm 2025. Kết quả cập nhật sẽ được công bố trên cơ sở nửa năm một lần, với bản phát hành tiếp theo dự kiến vào tháng 12/2025.
10 cơ sở nghiên cứu có cấp rủi ro liêm chính nghiên cứu cao nhất toàn cầu trong bảng xếp hạng 6/2025 (9/10 đến từ Ấn Độ):
Các CSGDĐH Việt Nam trong bảng xếp hạng Chỉ số rủi ro liêm chính nghiên cứu 6/2025:
*Chi tiết phương pháp tính chỉ số RI² xem tại đây. *Bài báo khoa học về quá trình nghiên cứu chỉ số RI², bản preprint tại ArXiv. *Bài viết giới thiệu về chỉ số RI² trên Nature xem tại đây.
PKL
🔆Mời quay lại trang chủ để xem tất cả các bài trên blog.
Nhận xét
Đăng nhận xét