Tháng 6/2025, Chỉ số Rủi ro Liêm chính nghiên cứu (Research Integrity Risk Index, RI2) do GS. Lokman I. Meho (American University of Beirut) đề xuất và công bố đã được đón nhận tích cực vì nó phản ánh và xếp hạng các cơ sở nghiên cứu về tình trạng bài báo khoa học bị rút (retraction) và đăng trên các tạp chí bị ra khỏi các danh mục uy tín (Scopus, WoS) do vi phạm liêm chính. Tháng 9/2025, Chỉ số này đã được tác giả điều chỉnh với việc bổ sung thêm 1 tham số thành phần thứ ba liên quan đến tự trích dẫn.
Chỉ số RI2 dựa trên 2 tham số R (bài bị rút) và D (tạp chí bị loại khỏi danh mục uy tín) đã được giới thiệu hồi tháng 6/2025 tại đây. Khi đó, Việt Nam có 4 CSGDĐH có tên, gồm 1 (Đại học Duy Tân) ở cấp Báo động đỏ (màu đỏ), 2 (ĐHQG Hà Nội và ĐHBK Hà Nội) ở cấp Rủi ro cao (màu cam) và 1 (ĐHQG TpHCM) ở cấp Cần giám sát (màu vàng).
Trong phiên bản RI2 gồm 3 tham số thành phần mới công bố tháng 9/2025, số CSGDĐH Việt Nam bị cảnh báo rủi ro tăng lên 8, với 2 ở cấp Báo động đỏ, 1 ở cấp Rủi ro cao và 5 ở cấp Cần giám sát. Cụ thể như sau:
Số liệu và các tham số trong bảng được định nghĩa như sau:
✔ Bài báo = các bài báo và bài tổng quan được xuất bản trong giai đoạn 2023-2024 và được lập chỉ mục trong Scopus tính đến ngày xuất bản RI² (tháng 9/2025). Không tính các bài báo có hơn 100 đồng tác giả và các bài báo ở trạng thái “Đang được xuất bản” (Articles in press).
✔ D = tỷ lệ % các bài báo và bài tổng quan năm 2023-2024 đã xuất hiện trên các tạp chí bị Scopus hoặc WoS loại khỏi chỉ mục trong khoảng thời gian từ tháng 1/2023 đến ngày xuất bản RI² (tháng 9/2025).
✔ R = tỷ lệ rút bài trên 1.000 bài; số bài báo và bài tổng quan năm 2023-2024 bị rút, được xác định tính đến tháng 9/2025 thông qua Retraction Watch, MEDLINE, Scopus và WoS, và chỉ giới hạn ở các bài báo có sự trùng khớp SciVal.
✔ S = tỷ lệ tự trích dẫn của đơn vị (%) theo báo cáo của InCites tính đến ngày công bố RI² (tháng 9/2025) - tỷ lệ % trích dẫn các bài báo và bài tổng quan năm 2023-2024 của đơn vị có nguồn gốc từ cùng đơn vị.
Các tham số được chuẩn hóa theo lĩnh vực và các cơ sở nghiên cứu được phân thành 3 nhóm lĩnh vực gồm STEM, Y học & Khoa học sức khỏe và Đa ngành (Multidisciplinary).
Khung phân cấp rủi ro RI² 2025 (dựa trên 1000 CSGDĐH công bố nhiều nhất 2023-2024), tính đến tháng 8/2025:
|
Cấp rủi ro
|
Khoảng bách phân vị
|
Diễn giải
|
Y học & KH sức khỏe
|
Đa ngành
|
STEM
|
|
Báo động đỏ
|
≥ 95th
|
Rất bất thường; rủi ro liêm chính có tính hệ thống
(Extreme anomalies; systemic integrity risk)
|
RI² ≥ 0.588
|
RI² ≥ 0.488
|
RI² ≥ 0.532
|
|
Rủi ro cao
|
≥ 90th và < 95th
|
Lệch chuẩn đáng kể so với chuẩn mực toàn cầu (Significant
deviation from global norms)
|
0.540 ≤ RI² < 0.588
|
0.380 ≤ RI² < 0.488
|
0.372 ≤ RI² < 0.532
|
|
Cần giám sát
|
≥ 75th và < 90th
|
Rủi ro trung bình; quan ngại chỉ mới nổi lên (Moderately
elevated risk; emerging concerns)
|
0.413 ≤ RI² < 0.540
|
0.269 ≤ RI² < 0.380
|
0.268 ≤ RI² < 0.372
|
|
Biến thiên thông thường
|
≥ 50th và < 75th
|
Nằm trong biến thiên toàn cầu dự kiến (Within
expected global variance)
|
0.285 ≤ RI² < 0.413
|
0.197 ≤ RI² < 0.269
|
0.206 ≤ RI² < 0.268
|
|
Rủi ro thấp
|
< 50th
|
Tuân thủ chặt chẽ chuẩn mực liêm chính công bố (Strong
adherence to publishing integrity norms)
|
RI² < 0.285
|
RI² < 0.197
|
RI² < 0.206
|
Chi tiết về phương pháp tính toán chỉ số RI2 có thể tham khảo từ website có link bên dưới.
Nhận xét
Đăng nhận xét