Góc chia sẻ thông tin khoa học và giáo dục

Có nhiều website tra cứu thống kê về công bố khoa học, trích dẫn và các chỉ số liên quan của tổ chức, cá nhân như Google Scholar, Web of Science, Scopus, ResearchGate, ORCID,... Mỗi CSDL có những điểm mạnh, hạn chế riêng. ScholarGPS (Meta Analytics LLC., Mỹ) có dữ liệu khá lớn, nhiều chức năng thống kê, tra cứu hay dành cho các nhà khoa học và các tổ chức (CSGDĐH, cơ sở nghiên cứu,..).

Ngày nay, những chỉ số như JIF (còn được viết gọn là IF) hay hạng Q (Q1, Q2, Q3, Q4) của tạp chí khoa học trở nên rất phổ biến với các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý khoa học và giáo dục đại học. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ được cách tính toán chúng, sự khác nhau giữa các chỉ số tương tự ở các CSDL khác nhau và nguồn tin cậy, phù hợp để tra cứu. Bài viết xin cung cấp một số thông tin cơ bản về các vấn đề này.

Dưới đây là một số link giúp tra cứu nhanh các danh mục tạp chí khoa học quốc tế uy tín, danh mục tạp chí săn mồi hay mạo danh, các danh mục sách được đánh giá là uy tín, cập nhật thay đổi tình trạng các danh mục, thông số xuất bản….

Ngày 18/6/2025, tổ chức Clarivate đã chính thức công bố Báo cáo trích dẫn tạp chí 2025 (Journal Citation Reports), trong đó có thông tin được nhiều người mong đợi là chỉ số JIF (Journal Impact Factor) của các tạp chí khoa học được chỉ mục trong Web of Science Core Collection. Báo cáo năm nay vào đúng dịp kỷ niệm 50 năm dữ liệu JCR và lần đầu tiên các trích dẫn đến và từ các bài báo bị rút bị loại ra khỏi tính toán JIF.

Sáng 19/6/2025, tổ chức  QS (Quacquarelli Symonds) đã công bố kết quả xếp hạng đại học thế giới 2026 (QS World University Rankings 2026). Bảng xếp hạng năm nay gồm 1503 CSGDĐH đến từ hơn 100 quốc gia, vùng lãnh thổ. Năm nay với 4 CSGDĐH thêm mới, tống số CSGDĐH Việt Nam trong xếp hạng QS WUR đã tăng lên 10. QS được xem là một bảng xếp hạng đại học uy tín trên thế giới.

Ngày 18/6/2025, Times Higher Education, tổ chức xếp hạng đại học uy tín, đã công bố kết quả bảng xếp hạng tác động 2025 (THE University Impact Rankings 2025). Xếp hạng này được THE thực hiện hàng năm từ 2019 nhằm tôn vinh đóng góp của các CSGDĐH vào sự phát triển bền vững toàn cầu, thông qua việc đạt được 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs). Việt Nam có 16 CSGDĐG trong bảng xếp hạng, tăng thêm 3 so với kỳ xếp hạng 2024. 

Ngày 16/6/2025, tổ chức US News & World Report (Hoa Kỳ) đã công bố kết quả xếp hạng các CSGDĐH tốt nhất toàn cầu 2025-2026 (2025-2026 Best Global Universities Rankings). Đây là báo cáo xếp hạng lần thứ 11 của tổ chức này. Thứ hạng các CSGDĐH gồm thứ hạng toàn cầu, châu lục và quốc gia. Xếp hạng của US News & World Report nhằm mục tiêu giúp cho người học có thể tìm hiểu, so sánh các trường đại học trên thế giới để đưa ra quyết định lựa chọn nới đăng ký theo học.  

Cuối tháng 6 này, Clarivate sẽ phát hành Báo cáo Trích dẫn tạp chí năm 2025 (Journal Citation Reports - JCR 2025), trong đó thông tin được mong đợi là chỉ số JIF mới của các tạp chí chỉ mục trong WoS Core Collection. Đ úng dịp kỷ niệm 50 năm dữ liệu JCR, theo  Clarivate,  JCR 2025 sẽ có một thay đổi quan trọng là loại các trích dẫn đến và từ các công bố đã bị rút lại khi tính toán JIF 2024 nhằm hỗ trợ cho tính liêm chính nghiên cứu.

Trong bối cảnh số bài báo khoa học bị rút (retraction) và bài báo đăng trên các tạp chí bị ra khỏi (delisted) các danh mục uy tín (Scopus, WoS) do vi phạm liêm chính nghiên cứu ngày càng tăng, GS. Lokman I. Meho (American University of Beirut) đã đề xuất một chỉ số xếp hạng mới phản ánh vấn đề này đối với các cơ sở nghiên cứu. Chỉ số có tên là Chỉ số Rủi ro Liêm chính nghiên cứu (Research Integrity Risk Index,  RI² ).   

Lúc 11g00 (giờ Việt Nam) ngày 02/6/2025, Trung tâm Xếp hạng đại học thế giới (Center for World University Rankings, CWUR) đã công bố kết quả xếp hạng 2000 cơ sở giáo dục đại học hàng đầu thế giới năm 2025. Bảng xếp hạng học thuật này đánh giá chất lượng giáo dục, việc làm của cựu sinh viên, chất lượng giảng viên và hiệu quả nghiên cứu không dựa vào các cuộc khảo sát và dữ liệu do CSGDĐH nộp.