Chuyển đến nội dung chính

Vài thông tin cơ bản về sử dụng AI trong nghiên cứu

Việc sử dụng AI (Trí tuệ nhân tạo) trong quá trình nghiên cứu và công bố kết quả nghiên cứu ngày càng trở nên phổ biến, đòi hỏi phải có các quy định kiếm soát thống nhất, nhằm bảo đảm tính liêm chính khoa học trong khi khai thác lợi thế của công cụ và các công nghệ AI. Dưới đây là một vài thông tin cơ bản liên quan đến các mục đích sử dụng, các hạn chế của AI trong nghiên cứu và một số quy định của các nhà xuất bản về sử dụng AI trong công bố khoa học.


AI được sử dụng thế nào trong nghiên cứu
1. Tạo ý tưởng nghiên cứu: Các công cụ AI phân tích dữ liệu để xác định xu hướng, khoảng trống và chủ đề mới nổi, giúp tinh chỉnh các câu hỏi nghiên cứu. Chúng gợi ý các góc độ sáng tạo bằng cách nhận ra các hình mẫu trong tài liệu hoặc tập dữ liệu hiện có.
2.Tìm thông tin có liên quan: Các công cụ AI sử dụng xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) để định vị các bài viết, bài báo và tập dữ liệu có liên quan một cách nhanh chóng. Các công cụ này giúp bạn tìm thấy các nguồn có liên quan và chất lượng cao bằng cách phân tích nội dung và trích dẫn.
3. Thu thập dữ liệu: Các công cụ AI có thể thu thập dữ liệu từ các trang web, tự động thu thập lượng lớn thông tin có liên quan để phân tích. Phương pháp này ngày càng trở nên phổ biến trong nghiên cứu để thu thập hiệu quả các tập dữ liệu từ các nguồn web.
4. Tạo tiêu đề và tóm tắt: AI có thể giúp tạo tiêu đề cô đọng hoặc tạo tóm tắt từ các văn bản dài, hỗ trợ tóm tắt hoặc giới thiệu.
5. Viết nghiên cứu có sự hỗ trợ của AI: Các công cụ viết AI hỗ trợ trong tổ chức tổng quan tài liệu, phương pháp luận và thảo luận bằng cách cung cấp các đề xuất có liên quan phù hợp với phong cách viết của bạn, giúp tăng tốc và hợp lý hóa quá trình viết.
6. Phân tích dữ liệu: Các công cụ AI tăng cường phân tích dữ liệu bằng cách nhận dạng các hình mẫu trong các tập dữ liệu phức tạp, tự động hóa các tác vụ lặp đi lặp lại như làm sạch dữ liệu và tạo ra những hiểu biết mang tính dự đoán.
7. Quản lý trích dẫn: Các công cụ đươc AI hỗ trợ sẽ đơn giản hóa việc quản lý trích dẫn bằng cách tự động sắp xếp các tài liệu tham khảo, tạo danh mục tài liệu và đảm bảo tuân thủ các hướng dẫn về quy cách.

Hạn chế của sử dụng công cụ AI trong nghiên cứu
1. Sự thiên lệch và phân biệt đối xử: Các công cụ AI có thể kế thừa sự thiên lệch từ dữ liệu đào tạo, dẫn đến kết quả nghiên cứu bị lệch. Điều quan trọng là phải xác thực nội dung do AI tạo ra với các nguồn đáng tin cậy để tránh duy trì các khuôn mẫu.
2. Mối quan ngại về đạo văn: Nội dung do AI tạo ra có thể giống với công trình hiện có, làm tăng rủi ro đạo văn. Các nhà nghiên cứu đảm bảo tính nguyên bản và duy trì tính liêm chính của nghiên cứu.
3. Thông tin sai lệch về dữ liệu: Các công cụ AI có thể tạo ra dữ liệu và thông tin không chính xác. Luôn kiểm tra chéo đầu ra của AI với các nguồn đáng tin cậy để tránh lan truyền thông tin sai lệch trong nghiên cứu.

Cách trích dẫn nguồn cho nội dung tạo bởi AI
Với kiểu trích dẫn APA
- Chú dẫn trong văn bản (in-text citation): (OpenAI, 2023) hoặc OpenAI (2023)
- Liệt kê trong danh mục (References):
                OpenAI. (2023). ChatGPT (Feb 13 version) [Large language model].
                            https://chat.openai.com/chat
Với kiểu trích dẫn IEEE
IEEE chưa có hướng dẫn về cách tác giả nên trích dẫn thông tin từ các công cụ AI tạo sinh như Chat GPT. Có thể áp dụng 2 cách tiếp cận:  
(i). Xử lý thông tin như liên hệ cá nhân:
Ví dụ trích dẫn Chat GPT:
         (OpenAI's ChatGPT, private communication, 10 March 2023).
         (OpenAI's ChatGPT, liên hệ cá nhân, 10/3/2023).
(ii). Xử lý thông tin như phần mềm.
- Chú dẫn trong văn bản (in-text citation): bằng số [1], [2] 
- Liệt kê trong danh mục (References):
[No.] Title of Software (version or year), Publisher Name. Accessed: Date (when  applicable). [Type of Medium]. Available: URL.
- Ví dụ về liệt kê danh mục:
[1] ChatGPT (March 14 version), OpenAI. Accessed: Apr. 18, 2023. [Large language model].       Available:   https://chat.openai.com/chat
[2] ChatGPT (May 24 Version), OpenAI. Accessed: Jun 23, 2023. [Online]. Available: https://chat.openai.com/share/5a1327c0-e637-4b3c-a3db-c380b8008ca8
[3] Microsoft Copilot for Microsoft 365, Accessed: April 04, 2024. [Online]. Available: https://copilot.microsoft.com/

Chính sách và yêu cầu về AI của một số nhà xuất bản
"Các công cụ và công nghệ AI tạo sinh, chẳng hạn như ChatGPT, không được liệt kê là tác giả của một công trình xuất bản của ACM. Việc sử dụng các công cụ và công nghệ AI tạo sinh để tạo nội dung là được phép nhưng phải được khai báo đầy đủ trong công trình".
“Các tác giả được phép sử dụng AI tạo sinh và các công nghệ hỗ trợ AI trong quá trình viết trước khi nộp, nhưng chỉ để cải thiện ngôn ngữ và khả năng đọc của bài báo của họ và với sự khai báo phù hợp, theo hướng dẫn của chúng tôi trong Hướng dẫn dành cho Tác giả của Elsevier”
"Đầu tiên, vì các công cụ này không thể chịu trách nhiệm cho công việc như vậy, nên các công cụ AI/mô hình ngôn ngữ lớn không thể được ghi nhận là tác giả của bất kỳ xuất bản phẩm Emerald nào. Thứ hai, bất kỳ việc sử dụng công cụ AI nào trong quá trình phát triển một xuất bản phẩm Emerald đều phải được tác giả (các tác giả) đánh dấu trong bài báo, chương sách hoặc nghiên cứu trường hợp".
“Việc sử dụng nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra trong một bài báo (bao gồm nhưng không giới hạn ở văn bản, hình, hình ảnh và bộ mã) phải được khai báo trong phần Cảm ơn của bất kỳ bài báo nào được gửi đến ấn phẩm của IEEE.”
“Các Mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), chẳng hạn như ChatGPT, hiện không đáp ứng các tiêu chí về quyền tác giả của chúng tôi. Đáng chú ý là việc ghi nhận quyền tác giả đi kèm với trách nhiệm giải trình đối với tác phẩm, điều này không thể áp dụng hiệu quả cho LLM. Việc sử dụng LLM phải được ghi đầy đủ trong phần Phương pháp nghiên cứu (và nếu không có phần Phương pháp, thì trong phần thay thế phù hợp) của bản thảo”.
"Các công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên do trí tuệ nhân tạo (AI) điều khiển không đủ điều kiện là tác giả và Tạp chí sẽ sàng lọc chúng trong danh sách tác giả. Việc sử dụng AI (ví dụ để giúp tạo nội dung, viết mã hoặc xử lý dữ liệu) phải được khai báo trong cả Cover letter gửi đến ban biên tập và trong phần Phương pháp nghiên cứu hoặc Lời cảm ơn của bản thảo".
"Những đóng góp của công cụ và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) vào một nghiên cứu hoặc nội dung của bài viết phải được báo cáo rõ ràng trong phần dành riêng của Phương pháp nghiên cứu hoặc trong phần Lời cảm ơn đối với các loại bài viết không có phần Phương pháp".
"Các mô hình ngôn ngữ hiện có không hoàn toàn khách quan hoặc có căn cứ thực tế. Các tác giả sử dụng AI tạo sinh để viết nghiên cứu của mình phải nỗ lực hết sức để đảm bảo rằng kết quả đầu ra là chính xác về mặt thực tế và các tài liệu tham khảo được cung cấp phản ánh các tuyên bố đã đưa ra"
"Các tác giả phải biết rằng việc sử dụng các công cụ và công nghệ dựa trên AI để tạo nội dung bài viết, ví dụ như mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), AI tạo sinh và chatbot (ví dụ như ChatGPT), là không phù hợp với tiêu chí quyền tác giả của chúng tôi. Khi các công cụ AI được sử dụng để tạo nội dung, chúng phải được ghi nhận và ghi lại một cách phù hợp trong công trình đã biên soạn".
"Quyết định cuối cùng về việc sử dụng công cụ AIGC có phù hợp hay được phép trong trường hợp bản thảo đã nộp hoặc bài báo đã xuất bản thuộc về biên tập viên của tạp chí hoặc bên khác chịu trách nhiệm về chính sách biên tập của ấn phẩm".


Tìm hiểu thêm:
Khuyến nghị của WAME (World Association of Medical Editors) về Chatbot và Trí tuệ nhân tạo tạo sinh liên quan đến các ấn phẩm học thuật/ WAME Recommendations on Chatbots and Generative Artificial Intelligence in Relation to Scholarly Publications (Link).
Labels:

Nhận xét

Đăng nhận xét