Jonas Müller rất hiểu những bất lợi của việc mang họ giống nhau. Tại quê nhà Đức, hơn nửa triệu người mang họ như anh ấy. Họ của anh cũng giống với hàng chục nhà nghiên cứu vật lý thiên văn, cả trong và ngoài nước.
Sẽ không có vấn đề gì nếu anh là một thợ mộc, một cầu thủ khúc côn cầu hay một y tá, nhưng Müller mới chỉ bắt đầu sự nghiệp nghiên cứu của mình, đang theo học tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Lý thuyết Heidelberg ở Đức, nơi anh đang nghiên cứu về sự tiến hóa của các vì sao. Xác suất công trình của anh bị gán nhầm cho hàng chục "J. Müller" khác trong cùng lĩnh vực là rất cao. Vì lý do đó, anh đã đăng ký ORCID.
ORCID, viết tắt của Open Researcher and Contributor ID (Mã số Nhà nghiên cứu và Cộng tác viên Mở), được ra mắt vào năm 2012 như một dịch vụ nhận dạng miễn phí cho phép cá nhân ghi lại các bài báo học thuật và các hoạt động nghiên cứu khác. Các nhà nghiên cứu nhận được một mã định danh duy nhất gồm 16 chữ số mà họ mang theo trong suốt sự nghiệp, ngay cả khi họ thay đổi tên, công việc hoặc nơi làm việc. Nền tảng này được điều hành bởi ORCID, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Bethesda, Maryland, và được tài trợ thông qua phí do các tổ chức thành viên đóng góp. Các tổ chức này bao gồm hơn 1.450 bên liên quan trong hệ sinh thái nghiên cứu, bao gồm các nhà xuất bản, nhà tài trợ, hiệp hội chuyên môn và tổ chức nghiên cứu.
Kể từ khi ra mắt, logo màu xanh lá cây của ORCID đã trở nên quen thuộc trên các trang web xuất bản học thuật và các ứng dụng tài trợ trên toàn thế giới. Dịch vụ này, với khoảng 10 triệu nhà nghiên cứu hoạt động hàng năm - những người sử dụng ít nhất một lần mỗi năm - cho phép người dùng liên kết các công bố, bộ dữ liệu, phàn biện, khoản tài trợ và các kết quả học thuật khác trong một trang web duy nhất và được tích hợp với nhiều kho lưu trữ của tổ chức và nền tảng của nhà xuất bản.
Tuy nhiên, việc sử dụng ORCID không đồng đều giữa các lĩnh vực và giai đoạn nghề nghiệp, và nhiều nhà nghiên cứu không sử dụng nó sau khi đăng ký ban đầu. Dữ liệu từ ORCID cho thấy khoảng một nửa số hồ sơ ORCID toàn cầu đang hoạt động chứa dữ liệu xuất bản, và 69% được liên kết với dữ liệu về chuyên môn nghiệp vụ (affiliation), chẳng hạn như thông tin về việc làm và học vấn. Tuy nhiên, chỉ 35% hồ sơ chứa đồng thời dữ liệu về xuất bản và chuyên môn nghiệp vụ.
Stephen Porter, một nhà nghiên cứu giáo dục đại học tại Đại học Bang Bắc Carolina ở Raleigh, cho biết mặc dù ORCID rất hấp dẫn các nhà nghiên cứu, nhưng cần phải làm nhiều hơn nữa để thuyết phục họ đăng ký ngay từ đầu và duy trì cập nhật hồ sơ của họ. "Tôi nghĩ hầu hết các nhà khoa học đều đồng ý [rằng ORCID] là một thứ hữu ích — nhưng không chỉ việc đăng ký mà còn cả theo dõi nó thì lại rất khác."
Ai đang đăng ký ORCID?
Porter đã dẫn đầu một nghiên cứu được công bố vào tháng 4/2025, khảo sát gần 4.000 giảng viên biên chế và giảng viên tập sự tại 31 trường đại học nghiên cứu công lập tại Hoa Kỳ. Kết quả cho thấy trong số những người trả lời khảo sát tỷ lệ tham gia cao ở các lĩnh vực khoa học tự nhiên như sinh học và y sinh (93%), vật lý (91%), tâm lý học (89%), và tỷ lệ tham gia thấp ở các lĩnh vực nhân văn như ngôn ngữ và văn học Anh (24%), nghệ thuật thị giác và biểu diễn (17%).
Trợ lý giáo sư được phát hiện có nhiều số ORCID (80%) hơn so với phó giáo sư (67%) hoặc giáo sư (71%). Porter và các đồng tác giả của ông cho rằng tỷ lệ cao của các nhà nghiên cứu đầu sự nghiệp là do họ quen thuộc hơn với công nghệ hoặc do nhu cầu tự quảng bá ngày càng tăng của họ khi họ nỗ lực để được vào biên chế.
Khi được hỏi lý do đăng ký ORCID, 29% số người được khảo sát cho biết đó là yêu cầu bắt buộc khi nộp bài báo cho một tạp chí cụ thể. Bản thân ORCID báo cáo con số cao hơn nhiều trên toàn cầu, lưu ý rằng "khoảng 75% số lượt đăng ký là do các tạp chí yêu cầu tác giả đưa ORCID của họ vào bài báo nộp".
Các nhà xuất bản lớn, bao gồm Springer Nature, Wiley, PLOS và Royal Society, đã tích hợp ORCID vào hệ thống nộp bài của họ và các tạp chí của họ yêu cầu hoặc khuyến khích mạnh mẽ tác giả nộp bài kèm theo số ORCID.
Simon Porter, Phó Chủ tịch phụ trách tương lai nghiên cứu tại công ty công nghệ Digital Science ở London và là thành viên hội đồng giám đốc của ORCID, cho biết thay vì đặt gánh nặng lên người dùng việc cập nhật thủ công hồ sơ, các hệ thống và tổ chức nên hỗ trợ các nhà nghiên cứu không chỉ đăng ký mà còn sử dụng ORCID. "Chỉ cần đăng công trình nghiên cứu với ORCID là đủ để cập nhật hồ sơ ORCID" và các hệ thống quản lý nghiên cứu khác, ông nói.
Alice Meadows, đồng sáng lập MoreBrains Cooperative, một công ty tư vấn truyền thông học thuật tại Chichester, Vương quốc Anh, và là cựu giám đốc truyền thông và gắn kết cộng đồng của ORCID, đồng ý với Simon Porter. Bà viết trong một bài báo được Scholarly Kitchen xuất bản vào tháng 7 rằng ORCID luôn được thiết kế để sử dụng kết hợp với các hệ thống khác. "Đó là ORCID và, không phải là ORCID hoặc", bà viết.
Các quốc gia đã liên kết ORCID với hệ thống nghiên cứu quốc gia đã cho thấy thành công trong việc gia tăng lượng dữ liệu được đính kèm vào hồ sơ ORCID. Ví dụ, Quỹ Khoa học và Công nghệ (FOS) - cơ quan tài trợ khoa học của Bồ Đào Nha - đã thúc đẩy sử dụng ORCID từ năm 2013 và sau đó tích hợp nó với nền tảng lý lịch khoa học quốc gia CIÊNCIAVITAE.
Điều này “cho phép bất kỳ ai tham gia vào nghiên cứu ở Bồ Đào Nha - nhà nghiên cứu, giáo viên, quản trị viên, kỹ thuật viên và những người khác - tiếp cận các dịch vụ khoa học quốc gia, chia sẻ và sử dụng lại thông tin trên các hệ thống báo cáo và hành chính”, Meadows viết . “Dữ liệu cũng được chia sẻ trên nhiều kho lưu trữ của Bồ Đào Nha và cho phép hồ sơ ORCID của các nhà nghiên cứu được phổ biến cùng dữ liệu này, giúp dễ dàng sử dụng lại ở bất kỳ đâu trên thế giới”.
Làm thế nào để tăng sử dụng ORCID?
ORCID đang nỗ lực tăng cường cả tỷ lệ chấp nhận và hoàn thiện bằng các sáng kiến mới. Đầu năm nay, ORCID đã giới thiệu một bộ "các dạng công trình" dành cho những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật và nhân văn, cho phép các học giả trong các lĩnh vực khác ngoài khoa học, công nghệ, kỹ thuật hoặc y học ghi lại các sản phẩm như sáng tác nhạc, hình ảnh, phim và tài liệu giảng dạy. Trong vòng sáu tháng, đã có gần 70.000 mục được thêm mới, theo Julie Petro, giám đốc truyền thông của ORCID.
Meadows viết rằng ORCID nên hợp tác chặt chẽ hơn với các hệ thống nhận dạng quốc gia và chuyên ngành trên toàn thế giới để tăng cường tích hợp và đảm bảo nền tảng này có thể tiếp cận được và có giá trị đối với các nhà nghiên cứu.
Petro chỉ ra nghiên cứu được thực hiện tại Cộng hòa Séc cho thấy lợi ích về chi phí và thời gian của việc sử dụng ID cố định trong việc giảm gánh nặng hành chính. "Lợi ích của ORCID đối với các nhà nghiên cứu thực sự phát huy khi hồ sơ của họ có thể sử dụng được và được sử dụng", bà nói.
Stephen Porter cho rằng, ngay cả khi là một hồ sơ chưa hoàn chỉnh, ORCID vẫn là một nguồn tài nguyên không thể thiếu cho những người nghiên cứu xu hướng về năng suất, tính di động và sự hợp tác của các nhà nghiên cứu. Việc điền vào các hồ sơ còn trống có thể giúp làm rõ hơn những mô hình này.
"Bạn phải có cách nào đó để định danh mọi người một cách đơn nhất trên khắp các ấn phẩm", Porter nói. "Tôi không tin bạn có thể làm được điều đó nếu không có ORCID".
Biên dịch từ: https://doi.org/10.1038/d41586-025-02431-y
PKL
Nhận xét
Đăng nhận xét