Các hướng dẫn của Ủy ban Đạo đức Xuất bản (COPE), của các nhà xuất bản, các tạp chí khoa học đều nhất trí rằng các công cụ AI không thể được liệt kê là đồng tác giả hoặc chịu trách nhiệm về nội dung. Tác giả vẫn chịu trách nhiệm hoàn toàn trong việc xác minh tính chính xác, sử dụng có đạo đức và tính liêm chính của tất cả nội dung chịu ảnh hưởng của AI. Trợ giúp thông thường không cần trích dẫn, nhưng bất kỳ nội dung quan trọng nào do AI tạo ra đều phải được tham chiếu rõ ràng.
Nội dung được hỗ trợ so với nội dung được tạo ra
Để hiểu được việc sử dụng AI trong bài viết học thuật, điều quan trọng là phải phân biệt giữa nội dung được AI hỗ trợ và nội dung do AI tạo ra.
Nội dung được hỗ trợ bởi AI đề cập đến công trình chủ yếu do một cá nhân viết nhưng đã được cải thiện với sự hỗ trợ của các công cụ AI. Ví dụ, một tác giả có thể sử dụng AI để hỗ trợ kiểm tra ngữ pháp, cải thiện mức độ rõ ràng của câu hoặc đưa ra các gợi ý về văn phong. Tác giả vẫn kiểm soát và AI chỉ đóng vai trò là công cụ để đánh bóng sản phẩm cuối cùng.
Loại hỗ trợ này thường được hầu hết các nhà xuất bản cũng như Ủy ban Đạo đức Xuất bản chấp nhận mà không cần phải khai báo chính thức.
Nội dung do AI tạo ra được làm ra bởi chính AI. Điều này có nghĩa là công cụ AI tạo ra các phần văn bản đáng kể hoặc thậm chí toàn bộ các phần dựa trên hướng dẫn chi tiết (lời nhắc) do tác giả cung cấp.
Điều này làm dấy lên những lo ngại về mặt đạo đức, đặc biệt là về tính nguyên bản, độ chính xác và quyền tác giả. AI tạo sinh lấy nội dung từ nhiều nguồn khác nhau như dữ liệu web, các tập dữ liệu công khai, kho lưu trữ bộ mã và nội dung do người dùng tạo ra – về cơ bản là bất kỳ nội dung nào mà nó có thể truy cập. AI tạo sinh có thể đạo văn công trình của người khác hoặc vi phạm bản quyền và bạn sẽ không biết.
Do đó, đối với nội dung do AI tạo ra, tác giả được yêu cầu phải khai báo rõ ràng và minh bạch. Trong nhiều trường hợp, loại nội dung này có thể phải đối mặt với các hạn chế. Nhà xuất bản thậm chí có thể từ chối ngay, như được nêu trong hướng dẫn của Ủy ban về Đạo đức Xuất bản.
Những gì được phép và những gì không được phép
Các hướng dẫn xuất bản đều nói rằng các công cụ AI có thể được sử dụng cho các tác vụ thông thường như cải thiện ngữ pháp, sửa đổi cấu trúc câu hoặc hỗ trợ tìm kiếm tài liệu. Các ứng dụng này không yêu cầu phải ghi nhận cụ thể.
Nội dung do AI tạo ra không được phép trừ khi có lý do rõ ràng tại sao điều này là cần thiết cho nghiên cứu và nội dung được đánh dấu và tham chiếu rõ ràng. Do đó, tùy thuộc vào cách AI được sử dụng, nó phải được tham chiếu trong bản thảo. Việc này có thể nằm trong phần tổng quan tài liệu hoặc trong phần phương pháp hoặc kết quả.
Tác giả phải khai báo khi nội dung do AI tạo ra được sử dụng bằng cách trích dẫn nội dung này một cách thích hợp. Có nhiều quy ước khác nhau để trích dẫn việc sử dụng AI nhưng tất cả dường như đều đồng ý rằng tên của công cụ tạo sinh được sử dụng, ngày truy cập và lời nhắc (prompt) được sử dụng phải được trích dẫn. Mức độ minh bạch này là cần thiết để bảo đảm độ tin cậy của công trình học thuật.
Các khía cạnh khác liên quan đến hỗ trợ AI như sửa mã, tạo các bảng hoặc hình, giảm số từ hoặc kiểm tra phân tích không thể được tham chiếu trực tiếp trong nội dung bản thảo. Theo khuyến nghị về thực hành tốt nhất hiện tại, việc này cần được chỉ ra ở cuối bản thảo.
Tác giả có trách nhiệm kiểm tra tính chính xác của mọi nội dung AI, cho dù được AI hỗ trợ hay do AI tạo ra, đảm bảo nội dung không thiên vị, không đạo văn và không có khả năng vi phạm bản quyền.
Các công cụ AI chắc chắn có thể nâng cao quy trình viết học thuật, nhưng việc sử dụng chúng phải minh bạch, thận trọng và tôn trọng các tiêu chuẩn đạo đức.
Tác giả phải luôn cảnh giác trong việc duy trì tính liêm chính học thuật, đặc biệt là khi có sự tham gia của AI. Tác giả phải xác minh tính chính xác và tính phù hợp của nội dung do AI tạo ra, đảm bảo rằng nó không làm ảnh hưởng đến tính nguyên bản hoặc tính hợp lệ của công trình của họ.
Có nhiều gợi ý hữu ích về việc khi nào thì khai báo AI nên là bắt buộc, tùy chọn và không cần thiết. Nếu không chắc chắn, lời khuyên tốt nhất là đưa việc sử dụng bất kỳ hình thức AI nào (được hỗ trợ hoặc tạo ra) vào phần ghi nhận (Acknowledgement).
Rất có thể những khuyến nghị này sẽ được sửa đổi kịp thời khi AI tiếp tục phát triển.
Nhận xét
Đăng nhận xét