Xu hướng chuyển dịch sang nguồn dữ liệu khoa học mở - trường hợp bảng xếp hạng đại học CWTS Leiden 2025

Ngày 29/10/2025, Trung tâm Nghiện cứu Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Leiden (Hà Lan) đã công bố bảng xếp hạng đại học thế giới CWTS Leiden (CWTS Leiden Ranking) năm 2025. Đây là sản phẩm thường niên của Trường Đại học Leiden kể từ năm 2012. Tuy nhiên, điểm đặc biệt của năm nay là có 2 phiên bản xếp hạng khác nhau: phiên bản truyền thống (Leiden Ranking Traditional Edition 2025) và phiên bản mở (Leiden Ranking Open Edition).

Phiên bản truyền thống tiếp tục sử dụng dữ liệu thư mục từ Web of Science của Clarivate để xếp hạng, trong khi phiên bản mở thì sử dụng dữ liệu mở OpenAlex. Do đó, phiên bản xếp hạng mở có 2 thay đổi quan trọng so với phiên bản truyền thống: bao gồm công bố trên các ấn phẩm thường được coi là "không cốt lõi" (non-core publications) và bao gồm số lượng lớn hơn nhiều các cơ sở giáo dục đại học.

Số CSGDĐH trong Bảng xếp hạng Leiden 2025 phiên bản truyền thống là 1594 và phiên bản mở là 2831. Các CSGDĐH được chọn vào xếp hạng phải có một số lượng tối thiểu công bố khoa học: với phiên bản truyền thống –ít nhất 800 trong CSDL Web of Science trong giai đoạn 2020-2023, với phiên bản mở - ít nhất 1500 trong CSDL OpenAlex trong cùng kỳ.

CWTS Leiden xếp hạng các CSGDĐH chung về khoa học và theo từng nhóm lĩnh vực; xếp hạng theo từng nhóm tiêu chí; xếp hạng toàn thế giới, theo châu lục hay theo quốc gia.

Các nhóm lĩnh vực khoa học gồm:

1. Khoa học sức khỏe và y sinh (Biomedical and health sciences)

2. Khoa học Trái đất và sự sống (Life and earth sciences)

3. Toán học và Khoa học máy tính (Mathematics and computer science)

4. Khoa học vật lý và kỹ thuật (Physical sciences and engineering)

5. Khoa học xã hội và nhân văn (Social sciences and humanities)

Các nhóm tiêu chí gồm:

1. Ảnh hưởng khoa học (Scientific impact indicators) – gồm các chỉ số về số lượng và tỷ lệ công bố khoa học thuộc top 1%, 5%, 10% và 50%; số lượng và hệ số trích dẫn trên bài báo có và không có chuẩn hóa theo lĩnh vực….

2. Hợp tác (Collaboration indicators_ – gồm các chỉ số liên quan đến đồng tác giả công bố từ đơn vị khác, từ doanh nghiệp, từ địa chỉ ở các khoảng cách địa lý khác nhau (100 km, 5000 km)…

3. Xuất bản truy cập mở (Open access indicators) – gồm các chỉ số về số công bổ truy cập mở (OA) nói chung, truy cập mở lai (hybrid OA), truy cập mở vàng (gold OA), truy cập mở đồng (bronze OA), truy cập mở xanh (green OA),…

4. Giới (Gender indicators) – gồm các chỉ số về tỷ lệ tác giả là nam, tỷ lệ tác giả là nữ…

Xếp hạng CWTS Leiden chỉ dựa vào dữ liệu khách quan mà không có dữ liệu do các CSGDĐH cung cấp, nên được cho là bảo đảm được tính độc lập.

Những cải tiến trong phiên bản Leiden Ranking Open Edition năm 2025 cho thấy thông tin nghiên cứu mở góp phần tạo nên sự hiểu biết toàn diện hơn về bối cảnh học thuật toàn cầu, nhấn mạnh tầm quan trọng của quá trình chuyển đổi sang thông tin nghiên cứu mở theo tinh thần của Tuyên bố Barcelona (Barcelona Declaration on Open Research Information).

Ví dụ:

- Top 10 CSGDĐH thế giới về khoa học nói chung (All sciences), theo nhóm tiêu chí Ảnh hưởng khoa học (Scientific impact), xếp theo số công bố thuộc top 10% (P(top 10%)) ở 2 phiên bản xếp hạng Leiden 2025:

Phiên bản truyền thống	Phiên bản mở

 

- Các CSGDĐH Việt Nam trong xếp hạng về khoa học nói chung (All sciences), theo nhóm tiêu chí Ảnh hưởng khoa học (Scientific impact), xếp theo tổng số công bố giai đoạn 2020-2023 (P) ở 2 phiên bản xếp hạng Leiden 2025:

Phiên bản truyền thống	Phiên bản mở

Nguồn: https://www.leidenranking.com/

PKL