Trang web theo dường link trong Vở bài tập Tin học 3 bị thay đổi nội dung từ khi nào?

Ngày 9/4/2026, tin về 1 đường link trong Vở bài tập Tin học 3 của Nhà xuất bản H. dẫn đến trang web đen, nhạy cảm lan truyền mạnh trên mạng xã hội và sau đó là các báo. Ngay lập tức, DTP - đơn vị liên kết phát hành đã có cảnh báo khẩn gứi đến phụ huynh, thầy cô, học sinh; NXB và cơ quan chủ quản nhanh chóng báo cáo các cơ quan chức năng dề nghị hỗ trợ xử lý; chủ biên cũng lên tiếng giải thích rõ đây là một tai nạn ngoài ý muốn. Tuy nhiên, có một chi tiết mà đơn vị phát hành và chủ biên nêu ra chưa chinh xác: từ khi nào thì nội dung trang web bị thay đổi.

Trong bản tin trên Tạp chí điện từ Giáo dục Việt Nam ngày 9/4/2026 [1], đại diện nhà phát hành nói: "Chúng tôi có đơn vị để thường xuyên bảo trì trang web. Qua theo dõi thì trước đó trang web vẫn sử dụng bình thường, chỉ có trong ngày hôm qua, hôm kia thì mới xảy ra sự việc như vậy. Cái này là sự cố đột xuất chứ không phải do bên công ty có sự sơ suất".

Báo Tuổi trẻ Online ngày 10/4/2026 thì dẫn lời chủ biên cho biết "Theo ông Tri, cuốn vở bài tập này được xuất bản vào năm 2022 và được sử dụng bình thường nhiều năm qua. Đến cuối tháng 8-2025, trang web này vẫn được truy cập bình thường" [2].

Vậy có thực nội dung trang web vẫn bình thường cho đến tháng 8/2025 (như lời chủ biên) hay đến vài ngày gần đây (như lời nhà phát hành)?

Câu trả lời không khó chỉ với vài cái click tra cứu trên Wayback Machine tại https://web.archive.org/ - cỗ máy lưu trữ website khổng lồ, nổi tiếng thế giới. Theo đó:

- Wayback Machine đã lưu lại nội dung trang web này 75 lần (ngẫu nhiên) từ 10/2018 đến lần cuối vào đúng ngày 9/4/2026:

- Ngày 22/8/2019 trang web chứa các video lành mạnh dành cho thiếu nhi đúng như lời chủ biên:

- Ngày 15/4/2024 trang web hiển thị toàn phần các thông tin về game, cá độ, cờ bạc:

- Ngày 28/3/2025 trang web vẫn hiển thị toàn phần các thông tin về game, cá độ, cờ bạc:

- Ngày 09/4/2026 trang web hiển thị các hình ảnh người lớn nhạy cảm:

Do Wayback Machine chỉ lưu lại 1 số thời điểm, nên khó xác định chính xác thời điểm trang web liên quan bị thay đổi nội dung, nhưng chắc chắn muộn nhất là từ ngày 15/4/2024 – sau ngày này trang web đã thành nơi quảng cáo game, cờ bạc. Như vậy, trong vòng 2 năm qua, các học sinh, phụ huynh nào làm bài tập này thì đều đã bị ảnh hưởng, không phải chỉ từ tháng 8/2025 như lời chủ biên hoặc chỉ mới vài ngày qua như lời đơn vị phát hành.

Dĩ nhiên, việc xảy ra là một tai nạn ngoài ý muốn của chủ biên, nhà xuất bản và nhà phát hành. Khi soạn sách và thẩm định sách, đúng đây là 1 trang web chưa video ca nhạc và trò chơi cho thiếu nhi thật, nhưng họ không ngờ trang web lại bị đổi chủ hay bị hack để thay đổi thành nội dung xấu.

Mấy bài học rút ra qua vụ này là:

1. Với chủ biên và NXB: nếu cần thiết phải đưa học liệu dạng liên kết web vào SGK thì tốt nhất nên tạo website học liệu riêng của tác giả hay NXB để quản lý an toàn; hoặc không thì cũng nên chọn tên miền chính thống (có đuôi .vn) để có pháp nhân cụ thể.

2. Phải có quy định hoặc thỏa thuận trong các hợp đồng xuất bản ai là người chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra định kỳ tình trạng các học liệu web này (tác giả, NXB hay là nhà phát hành); bao lâu thì phải kiểm tra 1 lần và phải có lưu minh chứng. Như vậy nếu có sự cố thì sẽ được phát hiện và ngăn chặn sớm, cũng như sẽ biết trách nhiệm thuộc về ai.

Lưu ý thêm: không chỉ Vở Bài tập mà cả sách Tin học 3 của cùng nhóm tác giả và NXB cũng có link này ở cuối bài 18, trang 70.

----------------

[1]. "Vở bài tập có link web chứa nội dung "bẩn", đại diện Marketing Công ty GD Đại Trường Phát nói gì?" - Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, 09/04/2026 15:30: https://giaoduc.net.vn/vo-bai-tap-co-link-web-chua-noi-dung-ban-dai-dien-marketing-cong-ty-gd-dai-truong-phat-noi-gi-post259129.gd

[2]. "Chủ biên vở bài tập có chứa link web đen: ‘Chúng tôi cũng là người bị hại’" – Tuổi Trẻ Online, 0/04/2026 12:45: https://tuoitre.vn/chu-bien-vo-bai-tap-co-chua-link-web-den-chung-toi-cung-la-nguoi-bi-hai-20260410115808345.htm